ÇAVDIR 112 ACİL SAĞLIK

İLK YARDIMIN  TANIMI  VE  İLKELERİ

Herhangi  bir  hastalık  veya  kaza  sonucu  hayatı  tehlikeye  girmiş  bir  kişiye  sağlık  görevlilerinin  yardımı  sağlanıncaya  kadar  hayatın  kurtarılması ve  durumun  kötüleşmesini  önlemek  amacıyla  ilaç  kullanılmadan  yapılan  müdahalelerin  tümüne  “ilkyardım”  denir.

Özel  bir  eğitimden  geçerek  insan  vücuduna  müdahale  etme  konusunda  yasalarla  yetkilendirilmiş  kişilerin  bir  takım  tıbbi  cihazlar   ve  ilaçlar  kullanarak  yaptığı  müdahalelere  “acil  tedavi”  denir  ve  ilkyardım  uygulamalarıyla  karıştırılmamalıdır. Belirli  bir  ilkyardım  eğitimi  görmüş  bir  kişi  sertifikalı  olsa  dahi  bir  sağlık  personeli  gibi  davranamaz  ve  aynı  yetkilere  sahip  değildir.

İLKYARDIMIN AMAÇLARI ve ÖNCELİKLERİ

HAYATİ TEHLİKEYİ ORTADAN KALDIRMAK.

DURUMUN KÖTÜYE GİTMESİNİ ENGELLEMEK.

İlkyardımı  uygulayan  kişiler  sıklıkla  doktor  veya  bir  başka  sağlık  personeli  olamayacağına  göre  ilkyardım  uygulamalarında  ilaç  kullanımı  veya  bir  tıbbi  müdahale  söz  konusu  değildir. Böylece  ilkyardımcının  amacı  kazazedenin  tedavisi  değildir.

İlkyardım  gerektiren  bir  durumda  yapılacak  uygulamalar  bakımından  bazı  öncelikler  söz  konusudur. Bu  önceliklerin  belirlenmesinde  kazazedenin  sağlığını  tehlikeye  sokan  durumun  ne  olduğu  önem  taşır. Hayatı  tehdit  eden  bir  durum  olduğunda  kuşkusuz  birinci  öncelik  hayati  tehlikenin  önüne  geçilmesidir. Örneğin  nefes  yolu  tıkanıklığı  olan  ya  da  kalbi  veya  solunumu  durmuş  olan  bir  kişide  ciddi  bir  hayati  tehlike  söz  konusudur. İlkyardımcı  öncelikle  tıkanmış  olan  soluk  yolunu  açmaya  çalışmalı  ve  solunum/dolaşım  bakımından  destek  sağlamak  suretiyle  hayati  tehlikeyi  ortadan  kaldırmaya  çalışmalıdır. Öyleyse  ilkyardımda  birinci  öncelik  “hayati  tehlikeyi  ortadan  kaldırmak” tır.

Hayati  tehlikenin  olmadığı  veya  ortadan  kaldırıldığı  durumda  ilkyardımcı, kazazedenin  durumunun  kötüleşmesini  önlemeye  çalışmalıdır. Örneğin  bir  büyük  durdurulmazsa  fazla  miktarda  kan  kaybı  sonucu  kısa  zamanda  kazazedenin  durumu  kötüleşecektir. Böyle  bir  durumda  kanamayı  durduracak  bir  müdahale  kazazedenin  durumunun  daha  kötü  hale  gelmesini  önleyecektir.

İlkyardımın  bu  iki  önceliğine  ek  olarak  bir  üçüncü  öncelikten  söz  edilebilir. O  da  iyileşmeyi  kolaylaştırıcı  bazı  uygulamalardır. Aslında  ilkyardım  uygulamalarında  asıl  amaç  iyileştirme  değildir. Ancak  bazı  durumlarda  yanlış  olarak  yapılan  bazı  uygulamalar  hastalığın  veya  yaranın  iyileşmesi  bakımından  olumsuz  etki  yapar. Örneğin  yanık  üzerine  diş  macunu,salça,yağ  gibi  maddelerin  sürülmesi  yanığın  iyileşmesi  bakımından  olumsuz  etki  yapar. Oysa  bu  tür  bir  madde  sürülmeksizin  yanan  yerin  bol  su  ile  yıkanması  iyileşmeyi  kolaylaştırır. Bir  diğer  örnek  yara  temizliğidir. Kural  olarak  her  türlü  yaralanma  “kirli”  olarak  kabul  edilmelidir. Dış  ortamdan  yara  üzerine  çeşitli  yabancı  maddeler  bu  arada  mikroplar  da  gelmiş  olabilir. Bunlar  yara  iyileşmesini   geciktirir. Oysa  böyle  bir  durumda  yaranın  bol  su  ile  yıkanması  yaranın  iyileşmesini  kolaylaştırıcı  rol  oynar.

İLKELERİ :

Önce  “zarar  vermemek”  temel  ilkedir.

İlkyardım  uygulayıcıları  özel  bir  eğitim  almış  ve  sertifikalandırılmış  olmalıdır.

İlkyardımcı  herkese  eşit  mesafede  ve  tarafsız  olmalıdır.

İlkyardım  uygulanacak  kişiden  veya  yakınlarından  izin  alınmalıdır.

Tüm  ilkyardım  uygulamaları  ilaç  kullanılmadan   yapılmalıdır.

İlkyardım  uygulamaları  amaçları  doğrultusunda  öncelikler  belirlenerek  yapılmalıdır.